آهوپا

آهوپا ، نامی است ایرانی و در معماری به معنای مقرنس.

مجموعه تاریخی سعدآباد تهران

مجموعه سعدآباد در انتهای شمالی تهران، چهار دوران تاریخی قاجاریه، پهلوی اول، پهلوی دوم و پس از انقلاب را شامل می‌شود. این مجموعه، در دوران قاجار، محل استقرار و سكونت تابستانی شاهان این سلسله بوده است. پس از كودتای سال 1299 و اضافه شدن باغ ها و خانه‌های گوناگون در وسعتی تازه، به اقامتگاه تابستانی رضاشاه اختصاص یافته و كاخ ها و كوشك هایی به مناسبت و ضرورت های گوناگون در جایجای اين پهنهٔ برتافته از درختان چنار و سپيدار و سرو، با فاصله‌ای نسبت به بناهای بازمانده از دوران قاجار، سربرآورده، كه طي ساليان به 18 كاخ كوچك و بزرگ و تعدادی تاسیسات دیگر رسيده است. قدیمی ترین کاخ این مجموعه، کاخ (کوشک) احمدشاهی و جدید ترین کاخ این مجموعه، کاخ لیلا پهلوی، کاخ تابستانی کوچکترین دختر محمدرضا پهلوی بوده است

.

 

پرسپکتیو مجموعه سعدآباد





سردر زعفرانیه مجموعه سعدآباد

کاخ احمد شاهی

این کاخ قدیمی ترین کاخ موجود در مجموعه سعد آباد است که در اواخر سلطنت احمد شاه قاجار و از سال 1297 ساخت آن آغاز و در هنگام وزارت جنگی رضا شاه، ساخت بنای آن به پایان رسید. در حال حاضر نیز به گفته کارکنان مجموعه سعدآباد ، از این محل به عنوان پایگاه  بسیج خواهران استفاده می‌شود و غیر قابل بازدید برای عموم می‌باشد.

 

کاخ احمد شاهی مجموعه سعدآباد

ساختمان جمهور (کاخ ملکه مادر)

این کاخ در دوران پهلوی، محل آخرین سال های زندگی رضا شاه، قبل از تبعید به جزیره موریس و محل زندگی مادر شاه (تاج الملوک) تا دوران انقلاب بوده است. این کاخ در حال حاضر در اختیار نهاد ریاست جمهوری می‌باشد و غیر قابل بازدید برای عموم است.

 

کاخ سبز (قصر سنگی، کاخ شهوند، کاح رضا شاه پهلوی)

یکی از زیباترین کاخ های سلطنتی موجود در ایران می‌باشد که در نقطه‌ای مرتفع، در شمال غربی مجموعه سعدآباد قرار دارد. کار ساخت و تکمیل آن از زمان وزارت جنگی رضاشاه، تا اوایل سلطنتش (سالهای 1301 تا 1307خورشیدی) به طول انجامید. رضا شاه از طبقه همکف به عنوان محل زندگی و دفتر کار خود و از زیر زمین به عنوان انباری استفاده می‌کرد که البته در زمان پهلوی دوم زیر زمین آن نیز بازسازی و مورد استفاده قرار می گرفت. این کاخ به دلیل استفاده از سنگ های سبز کمیاب معدن خمسه زنجان در نمای خارجی آن به قصر سنگی نیز معروف است. ملات سنگ ها از جنس سرب است و مانع شکستن آنها در اثر انقباض و انبساط می‌شود. درب اصلی کاخ از سمت شمال غربی به سمت رشته کوه‌های مرتفع البرز گشوده می‌شود. سر در و ستون های ورودی کاخ نیز از جنس سنگ مرمر خراسان و ترکیب و تلفیقی از نقوش و موتیف های هنر ایرانی و اروپایی است. با بازسازی و مرمت کاخ، قصر سنگی به کاخ شهوند، معروف گردید و پس از انقلاب ایران، به کاخ سبز تغییر نام داد.

 

کاخ سبز مجموعه سعدآباد (قصر سنگی، کاخ شهوند، کاح رضا شاه پهلوی(

Normal 0 false false false MicrosoftInternetExplorer4

کاخ سبز مجموعه سعدآباد (قصر سنگی، کاخ شهوند، کاح رضا شاه پهلوی(

کاخ ملت (کاخ سفید، کاخ محمدرضاشاه پهلوی)

این کاخ ،بزرگترین کاخ موجود در مجموعه کاخ سعدآباد، در زمینی به مساحت 2164 متر مربع در دو طبقه، در زیر بنایی در حدود 5000 متر مربع ساخته شده است که به علت رنگ سفید نمای آن به کاخ سفید شهرت یافته است. این بنا علاوه بر آنکه اختصاص به امور اداری و تشریفاتی دوران پهلوی داشته است، اقامتگاه تابستانی شاه و همسرش فرح به حساب می‌آمد. بنای کاخ به دستور رضا شاه در سال 1310 آغاز گردید و در سال 1315 به پایان رسید. نقشه کاخ اثر مشترک مهندس خرسندی و مهندس بوزیس روسی می‌باشد. سنگ های مرمر سرسراها از معادن شهرهای یزد و تربت حیدریه تهیه شده و سنگ فرش کف ها توسط استاد لرزاده انجام شده است. نمای بیرونی کاخ به سبک ایرانی-رومی است که چهار ستون اصلی بزرگ در چهارسوی سرسرا و چهار نورگیر در اطراف سقف مرکزی می‌باشد.

 

Normal 0 false false false MicrosoftInternetExplorer4

کاخ ملت مجموعه سعدآباد (کاخ سفید، کاخ محمدرضاشاه پهلوی)


مجسمه آرش کمانگیر در جلوی ورودی کاخ ملت مجموعه سعدآباد

Normal 0 false false false MicrosoftInternetExplorer4

مجسمه آرش کمانگیر در جلوی ورودی کاخ ملت مجموعه سعدآباد

موزه هنر ملل (گلخانه کاخ ملت، موزه هنر اختصاصی فرح پهلوی)

قسمت زیر زمین کاخ موزه ملت که در اصل بخش گلخانه کاخ بود، بین سال های 1345 تا 1349 به دستور فرح پهلوی و با همت مهندسین فرانسوی به موزه هنر اختصاصی تبدیل شد. این موزه، پس از انقلاب، به موزه هنر ملل تغییر نام داد و در سال 1370 افتتاح گردید.

 

موزه آب (دفتر رئیس تشریفات کاخ، دفتر مسئول حفاظت ارتش)

این موزه در بخش مرکزی مجموعه سعد آباد قرار دارد. ساختمان موزه متعلق به دوران قاجاریه و پهلوی دوم،  شامل دو بخش اصلی و فرعی است. بخش فرعی كه در زمان پهلوي دوم ساخته شد براي پذيرايي از مقامات درباري و مراجعين شاه استفاده مي شد که پس از تخليه آنها به تيمسار كسرايی (مسئول حفاظت ارتش) واگذار شد.

 

Normal 0 false false false MicrosoftInternetExplorer4

موزه آب مجموعه سعدآباد (دفتر رئیس تشریفات کاخ، دفتر مسئول حفاظت ارتش(

موزه استاد بهزاد (کاخ کرباس، کاخ ولیعهدی)

موزه مینیاتور اسناد حسین بهزاد در بخش مرکزی مجموعه سعد آباد قرار دارد. ساختمان این موزه متعلق به اواخر دوران قاجار و اوایل دوران پهلوی است. در دوران پهلوی این موزه به کاخ کرباس معروف بوده که به عنوان استراحتگاه و محل کار رضا شاه استفاده می‌شده و در دوران محمدرضا شاه، به عنوان کاخ ولیعهدی، مورد استفاده شاهزاده رضا پهلوی، در دوران کودکی و نوجوانی او بوده است. این موزه پس از بازسازی و مرمت در سال 1373 به مناسبت صدمین سالگرد تولد استاد بهزاد، افتتاح گردید.

 

موزه برادران امیدوار (کالسکه خانه قجری)

موزه برادران امیدوار در بخش شمال غربي مجموعه سعدآباد واقع شده و بناي آن متعلق به دوره قاجار است. اين موزه شامل 4 اتاق با نماي آجري قرمز رنگ و گچ بري هاي زيبا مي باشد که کالسکه خانه و استراحتگاه سورچی ها بوده است. ساختمان پس از انقلاب در سال 1381 مرمت و بازسازي شد و در سال 1382در هفتۀ جهانگردي به نام اولين جهانگردان ايراني افتتاح گرديد.

 

Normal 0 false false false MicrosoftInternetExplorer4

موزه برادران امیدوار مجموعه سعدآباد (کالسکه خانه قجری(

موزه چهره های ماندگار (کاخ ملکه توران امیر سلیمانی، همسر سوم رضا شاه پهلوی)

موزه مینیاتور استاد فرشچیان (کاخ ملکه عصمت دولتشاهی، همسر چهارم رضا شاه پهلوی)

عمارت چهره های ماندگار از جمله بناهای دوره قاجاری در مجموعه سعد آباد است که رضا شاه پس از ساختن کاخ سبز آن را منضم به مجموعه سلطنتی نمود. این عمارت و ساختمان جنوبی آن که اکنون موزه فرشچیان را در خود جاي داده، مجموعه دو عمارت اندرونی و بیرونی یک باغ بوده اند. عمارت بیرونی مشتمل بر یک ساختمان ییلاقی است و از سه سو به ایوانهای سر پوشیده منتهی می شود و در قسمت جنوبی قرار دارد و عمارت اندرونی ( موزه چهره های ماندگار ) در قسمت شمالی قرار گرفته و از دو سوی شمال و غرب به ایوان های ستون دار منتهی می گردد. از جهت ظرافت های معماری عمارت بیرونی دارای نفاست بیشتری است و عمارت اندرونی ساده تر به نظر مي آيد. این دو عمارت پس از تملک توسط رضا شاه به عنوان کاخ اختصاصی ملکه توران ملک شاهی (همسر سوم رضا خان و مادر عبدالرضا پهلوی) اختصاص یافت. عمارت بیرونی محل سکونت ملکه بوده و در عمارت اندرونی خدمه ایشان مستقر بودند. بعدها تا قبل از انقلاب کاخ ها به نظامیان نزدیک محمد رضا پهلوی که در سعدآباد ساکن بودند اختصاص یافت.

ساختمان موزه استاد فرشچیان در گذشته محل سکونت رضاشاه و همسر چهارمش ملکه عصمت بوده که در دوران محمدرضا پهلوی، برادر شاه و سپس سرآشپز مخصوص او در آنجا سکونت داشتند و بعدها نیز به انبار تبدیل شد. این بنا، پس از بازسازی و مرمت در سال 1380 با عنوان موزه مینیاتور استاد فرشچیان افتتاح گردید.

معماری هر دو بنا از نوع دوران تجدد است. در این دوران بناهای اعیان و رجال با آرایه های معماری فرنگی تزئین می شدند. هر دو بنا از معماری برون گرا برخوردارند و دید به باغ و محیط اطراف از اصول در نظر گرفته شده برای طراحی این دو ساختمان بوده است . مصالح به کار رفته در بنا ترکیبی از خشت و آجر است و پوشش بام، خرپای شیروانی است که با حلب یا ورق شیروانی عایق شده است.

 

Normal 0 false false false MicrosoftInternetExplorer4

موزه چهره های ماندگار مجموعه سعدآباد (کاخ ملکه توران امیر سلیمانی، همسر سوم رضا شاه پهلوی(

موزه خط و کتابت میرعماد (کاخ فرحناز و علیرضا پهلوی)

این موزه در بخش مرکزی مجموعه سعدآباد قرار دارد. بنای آن به دلیل شباهت به ساختمان های اواخر دوره قاجار و اوایل دوران پهلوی، به معماری دوره انتقال تعلق دارد. ساختمان موزه دو طبقه دارد که محل سکونت دو تن از فرزندان شاه (فرحناز و علیرضا) بود. پس از انقلاب، ساختمان مذکور، به نمایش آثار خطی اختصاص یافت.

 

موزه صنایع دستی (موزه ظروف، کاخ اشرف پهلوی)

این موزه در شرق مجموعه سعد آباد قرار دارد. این بنا به مساحت 2600 متر مربع، به دستور رضا شاه و توسط مهندس فرمانفرمائیان با زیر بنای 1800 متر مربع طراحی و در دو طبقه در طی سال های 1315 تا 1318 ساخته شد. نمای خارجی ساختمان از سنگ تیشه‌ای بوده که در سال 1350 به دستور اشرف پهلوی باز سازی و توسعه داده شد و پس از آن، نما با سنگ مرمر سفید پوشیده شد و تا سال 1357 مورد استفاده اشرف پهلوی قرار گرفت.

 


موزه صنایع دستی مجموعه سعدآباد (موزه ظروف، کاخ اشرف پهلوی)

Normal 0 false false false MicrosoftInternetExplorer4

موزه صنایع دستی مجموعه سعدآباد (موزه ظروف، کاخ اشرف پهلوی)

موزه مردم شناسی (کاخ شمس پهلوی)

ساختمان موزه مردم شناسی، کاخ سابق شمس پهلوی بوده که در ضلع شمال غربی مجموعه سعد آباد واقع گردیده است. پایه بنا در سال 1314 نهاده شد و ساخت آن تا سال 1318به طول انجامید. ساختمان با مساحت تقریبی 2600 متر مربع شامل دو طبقه و یک زیر زمین می‌باشد. معماری بنا از سبک معماران اروپایی، به ویژه آلمانی، الگو برداری گردیده و از معماری ایرانی در دوره ساسانی نیز در قسمت های تزئینات فوقانی نمای بیرونی بنا بهره گرفته است.

 

موزه مینیاتور استاد آبکار (کاخ لیلا پهلوی)

بنای این موزه در بخش مرکزی مجموعه قرار گرفته است.این ساختمان اقامتگاه تابستانی لیلا پهلوی دختر محمدرضا پهلوی بود و جدیدترین ساختمان مجموعه بشمارمی رود. ساختمان مذکور در سال 1373 به مناسبت روز جهانی موزه به عنوان موزه مینیاتور آبکار افتتاح گردید .

 

Normal 0 false false false MicrosoftInternetExplorer4

موزه مینیاتور استاد آبکار مجموعه سعدآباد (کاخ لیلا پهلوی)

موزه نظامی (کاخ شهرام)

این موزه در بخش مرکزی مجموعه با زیر بنایی حدود سه هزار متر مربع، در دو طبقه و یک زیر زمین، به دستور رضاشاه در سال 1314 برای همسر دومش تاج الملوک ساخته شد. بنای فوق طی سال های 1351 تا 1352 توسط واحد مهندسی مجموعه سعد آباد بازسازی و به شهرام، پسر بزرگ اشرف پهلوی اهدا شد و به کاخ شهرام معروف گشت. پس از انقلاب، ساختمان مذکور به موزه نظامی تبدیل شد.

 

Normal 0 false false false MicrosoftInternetExplorer4

موزه نظامی مجموعه سعدآباد (کاخ شهرام)

موزه هنرهای زیبا (کاخ سیاه، دفتر وزیر دربار شاهنشاهی)

یکی از بنا های باشکوه مجموعه سعد آباد، ساختمانی است که از سال 1346 تا 1357، محل استقرار وزارت دربار بوده و از سال 1361 به عنوان موزه هنر های زیبا، مورد بهره برداری قرار گرفته است. این موزه در جنوبی ترین نقطه مجموعه سعد آباد واقع شده و دارای سه طبقه با 3600 متر مربع زیر بناست. ساختمان این عمارت، مربوط به دوران رضاشاه (1319) است و از آنجا که در بنای آن از سنگ های مرمر سیاه رنگ استخراج شده از معدن ولی آباد چالوس، به کار رفته است، به کاخ سیاه معروف بوده است.

 

موزه نگارستان

این ساختمان که در ابتدا جهت سکونت فاطمه پهلوی بنا گردید و بعداً به عنوان محل استقرار فریده دیبا، مادر فرح پهلوی در نظر گرفته شد، در شمالی ترین نقطه سعدآباد و جنوب میدان دربند، با ورودی مجزا از خیابان دربند واقع شده است. ساختمان این کاخ دارای معماری منحصر به فرد و زیبایی است که تلفیقی از معماری سنتی و مدرن می باشد و ورودی اصلی آن رو به شمال دارد. محوطه ورودی از ایوان ستونداری تشکیل شده است که کف آن با سنگ مرمر سفید پوشش یافته و بدنه ورودی به ساختمان تماماً از شیشه می باشد. سقف ایوان ورودی در هماهنگی چشم نوازی با سایر بخشهای داخلی ساختمان به صورت جناقی قاب بندی شده و با سنگ کاری ملون و زیبایی تزئین شده است. سقف فضای درونی نیز با ترکیبی زیبا و موزون از آجرکاری و قاب های گچبری خاص ایرانی تزئین شده و بر میانه قاب های گچبری سقف، لوسترهای برنزی با آرایه های کریستال آویزان می باشد.

موزه نگارستان مجموعه سعدآباد

موزه نگارستان مجموعه سعدآباد
منابع:
www.fa.wikipedia.com
بروشور ارائه دهنده در ورودی مجموعه سعدآباد.
تعدادی از عکس ها اختصاصی و تعدادی از اینترنت می باشند.

برچسب‌ها: تهران, كاخ سعد آباد, معماري
+ نوشته شده در  پنجشنبه 12 فروردین1389ساعت 11:48  توسط محمدعلی شجری*حسین قائمی  |